سرويس تاريخ يادي از پرويز ورجاوند

 

یادی از دکتر پرویز ورجاوند

سخنگوی راستین فرهنگ ملی ایران

---

بوذرجمهر پرخیده: پرویز ورجاوند در سال 1313 خورشیدی در تهران دیده به گیتی گشود. از 15 سالگی به روزنامه‌نگاری روی آورد و اندیشه های میهن خواهانه خود و دیگر نوجوانان هم اندیش را در یک روزنامه دانش آموزی بازتاب داد.

پس از کودتای ۲۸ امرداد1332خورشیدی به « نهضت مقاومت ملى» پیوست. در سال 1337خورشیدی مدرک کارشناسی باستان شناسی خود را از دانشگاه تهران دریافت نمود. پس از دو سال کارشناسی ارشد علوم اجتماعی را از همان دانشگاه گرفت. برای ادامه تحصیل به فرانسه رفت و در آنجا همراه با دریافت دیپلم انستیتو انسان شناسی فرانسه و دیپلم باستان شناسی شرق و دوران اسلامی از مدرسه عالی «لوور»، در سال 1342 خورشیدی دکترای باستان شناسی و هنر را از دانشگاه سوربون فرانسه دریافت داشت. پایان نامه دکترای او « معماری هخامنشی و ارزش های ويژه آن در مقايسه با معماری يونان و مصر » نام داشت. در همان سال ها «سازمان جبهه ملى» را در اروپا ساماندهى نمود و خود مسووليت هيات اجرايى و انتشار روزنامه ارگان آن با نام « ايران آزاد » را سرپرستی کرد.

در این سال ها؛ او همزمان به انتشار نشریات معتبری همچون « باستان شناسى و هنر ايران » و « فرهنگ و معمارى ايران » پرداخت . همچنين به عضويت شورای نویسندگان نشریه هاى ارزشمندی چون « هنر و مردم »  و « هنر و معمارى » در آمد. دکتر ورجاوند از سال 1344 خورشیدی به عنوان استاديار دانشگاه تهران ، از سال ۱۳۴8 خورشیدی به عنوان دانشيار دانشگاه تهران و  از سال ۱۳52 خورشیدی به عنوان استاد دانشگاه تهران به تدریس و پژوهش های گسترده دانشگاهی در زمینه های انسان شناسی ، باستان شناسی ، هنر و معماری ایرانی پرداخت .

ورجاوند از سال۱۳۵۶ خورشیدی دوباره در جبهه ملى به فعاليت مى پردازد كه بازگشت به خانه نخستین تا پایان زندگی ادامه مى يابد و به همين انگیزه در دولت موقت مهندس بازرگان مسووليت وزارت فرهنگ و هنر بر عهده او گذاشته مى شود. در همان دوران بود که از خرابی تخت جمشيد و شمار زيادى از بناهاى باستانی ديگر جلوگیری می شود و همچنين نگهداری از موزه ها و آثار آنها از کوشش های اوست.

نگرانی‌های ورجاوند در حفظ میراث فرهنگی، تخت جمشید، پاسارگاد، میدان نقشِ جهان و هرجا و هرچه از فرهنگ و تمدن ایرانی برمی‌آید با دیدگاه تقویت فرهنگ و هویت فرهنگی معنا پیدا می‌كند. او در جهت حفظ مفهوم وسیع‌تر میراث فرهنگی در گردآوری دانشنامه‌های فرهنگی ایران نیز می‌كوشد.

دکتر ورجاوند از سال 1358 خورشیدی وارد شورای مرکزی جبهه ملی ایران شد و به خاطردیدگاه های ملی و میهنی از سال 1360 خورشیدی تا 1363 خورشیدی به زندان رفت. وی از سال 1379 خورشیدی تا پایان عمر به عنوان عضو هیات رهبری و سخنگوی جبهه ملی ایران کوشا بود. 

ورجاوند نخستین باستان شناسی بود که با روشنی و آشکارا به آبگیری سد سیوند و تاثیر خرابی آور آن بر میراث فرهنگی اعتراض کرد و افزون بر پشتیبانی از برنامه های « کمیته بین المللی نجات آثار باستانی دشت پاسارگاد » ، ده ها گفت و گو با رسانه های گروهی درون مرز و برون مرز انجام داد و به بسیاری از دانشگاه ها و مراکز پژوهشی کشور رفت تا با ارایه تصاویر و نقشه های دقیق علمی و دست اول ، دیدگاه های کارشناسی خود را در اختیار همگان قرار داد. دکتر ورجاوند در آخرین روز های عمر با وجود بیماری برای خرسندی جوانان و پشتیبانی دوستداران میراث فرهنگی در نمایشگاه آثار نقاشی که برای نجات پاسارگاد برپاشده بود، شرکت کرد. دکتر ورجاوند افزون بر این که کارشناس برجسته باستان شناسی و میراث فرهنگی بود.

رویكرد سیاسی ــ فرهنگی؛ ورجاوند به گستره تمدن ایرانی شامل كشورهای آسیای میانه و جنوب قفقاز، تاجیكستان و افغانستان در نوشته ها و گفتگوهایش نمایان است. ورجاوند با شناخت فرهنگ و تمدن ایرانی همواره سفارش می‌كرد با توجه به جایگاه ویژه جغرافیایی سرزمین ایران و بهره گرفتن از پیوندهای فرهنگی دیرپا با كشورهای گستره فرهنگ ایرانی، می توانیم یك پیمان گسترده و توانای منطقه‌ای به راه اندازیم و از بازار 300 میلیونی این منطقه در جهت پویایی و والایی اقتصادی بهره‌مند شویم.

از دکتر ورجاوند كتاب هايى چون سبك شناسى هنر معمارى در سرزمينهاى اسلامى، خراسان و ماوراءالنهر، سيماى تاريخ و فرهنگ ايران در موزه هاى اتحاد شوروى، ايران و قفقاز، سيماى تاريخ و فرهنگ قزوين (۳جلد)، پيشرفت و توسعه بر بنياد هويت فرهنگى و...

دکتر پرویز ورجاوند ، بامداد روز شنبه 19 خورداد ماه  1386 خورشیدی به علت ایست قلبی درگذشت.

در همين راستا:

سرویس رویداد-دومین همایش« ایران ورجاوند» برگزار می‌شود